Sốt là tình trạng tăng thân nhiệt do sự điều chỉnh lại điểm đặt của trung tâm điều nhiệt tại vùng dưới đồi, thường ≥38,0°C
Khi mang thai có thể khiến bạn dễ bị nhiễm virus và vi khuẩn hơn bình thường và dẫn đến sốt, vì vậy bạn nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa tối ưu để bảo vệ hệ thống miễn dịch của bạn.
1.Cơ chế ảnh hưởng lên thai
• Khi mẹ tăng thân nhiệt, nhịp tim mẹ tăng 10–15 nhịp/phút mỗi 1°C sốt, dẫn đến:
• Giảm tưới máu nhau thai, gây tachycardia ở thai.
• Tăng nhu cầu oxy của mẹ → nguy cơ thiếu oxy thai nếu kéo dài.
• Tình trạng nhiễm trùng của mẹ còn có thể gây đáp ứng viêm hệ thống, nguy cơ chorioamnionitis, nhiễm trùng huyết, sinh non.
2. Nguyên nhân sốt thường gặp trong thai kỳ
- Tác nhân nhiễm siêu vi
- Cúm A/B, COVID-19, Adenovirus, Enterovirus.
- Biểu hiện: sốt nhẹ–vừa, ho, mệt, đau cơ.
- Một số siêu vi (cúm A H1N1, rubella) có liên quan đến nguy cơ dị tật và sảy thai trong 3 tháng đầu.
- Nhiễm khuẩn đường tiết niệu
- Do thay đổi giải phẫu (niệu quản giãn, ứ nước thận sinh lý).
- Nếu tiến triển đến viêm thận – bể thận, thường sốt cao >39°C, rét run, đau hông lưng → nguy cơ nhiễm trùng huyết, sinh non.
- Nhiễm trùng hô hấp
- Viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi.
- Viêm phổi ở thai phụ có thể nặng hơn người bình thường (giảm dung tích phổi, giảm khả năng bù trừ).
- Nhiễm trùng ối (Chorioamnionitis)
- Là nguyên nhân nguy hiểm nhất cần loại trừ sớm.
- Dấu hiệu:
- Sốt ≥38°C kèm: nhịp tim mẹ >100 bpm, nhịp tim thai >160 bpm, tử cung đau, dịch âm đạo hôi.
- Thường gặp khi vỡ ối kéo dài >18 giờ hoặc rỉ ối
- Các bệnh lý khác
- Sốt xuất huyết Dengue (dễ gây giảm tiểu cầu, xuất huyết, sốc).
- Sốt rét (Plasmodium falciparum gây thiếu máu nặng, suy đa cơ quan).
- Viêm ruột thừa trong thai kỳ.
3. Ảnh hưởng của sốt lên thai theo tuổi thai
- 3 tháng đầu (0–13 tuần)
- Sốt cao >38,5–39°C kéo dài liên quan đến tăng nguy cơ:
- Dị tật ống thần kinh
- Dị tật tim
- Sảy thai sớm
- Một số tác nhân như rubella, parvovirus B19, varicella có nguy cơ gây dị tật bẩm sinh, thiếu máu nặng thai nhi hoặc thai chết lưu.
- 3 tháng giữa (14–27 tuần)
- Sốt kéo dài làm tăng prostaglandin → nguy cơ co thắt tử cung và sinh non.
- Chậm tăng trưởng thai trong một số bệnh mạn hoặc nhiễm khuẩn nặng.
- 3 tháng cuối (28 tuần trở đi)
- Sốt do nhiễm trùng ối → FHR tachycardia, giảm dao động nội tại → dễ rơi vào suy thai cấp.
- Dễ kích hoạt chuyển dạ sớm.
- Nguy cơ nhiễm trùng sơ sinh (early-onset sepsis) nếu mẹ nhiễm khuẩn nặng hoặc vỡ ối kéo dài.
4. Mối liên quan giữa sốt và nhịp tim thai
- Khi mẹ tăng thân nhiệt, nhịp tim thai tăng khoảng 10–20 bpm.
- Tachycardia thai >160 bpm kéo dài là dấu hiệu sớm của nhiễm trùng ối hoặc thiếu oxy thai.
- Khi hạ sốt mẹ → nhịp tim thai sẽ giảm theo.
5. Lưu ý quan trọng
- Tình trạng sốt khi mang thai có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, vì vậy mẹ nên thăm khám trực tiếp với bác sĩ và thực hiện đúng theo chỉ định để có thể hồi phục an toàn.
- Chỉ nên dùng thuốc sau khi thăm khám ý bác sĩ. Tất cả các loại thuốc không an toàn để sử dụng trong khi mang thai.
- Acetaminophen thường được khuyên dùng.
- Không nên dùng Ibuprofen cho phụ nữ mang thai.
- Làm mát bằng khăn hoặc quạt làm mát để điều trị tăng thân nhiệt.
- Uống nhiều nước để tránh mất nước.
- Nghỉ ngơi đầy đủ và ngủ đủ giấc.
- Mặc quần áo rộng rãi, thoải mái.
- Ở trong một môi trường mát mẻ.
